Verdringing of niet

AOW-ZWAAR WERK-BOUWHeeft de toevloed van Poolse en andere Midden- en Oost-Europese werknemers de Nederlanders verdrongen op de arbeidsmarkt? Zijn Nederlanders in de bouw, landbouw, transport massaal werkloos geraakt doordat de grenzen voor deze goedkope buitenlandse krachten opengingen?

Het rapport van SEO, dat minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken vanmorgen naar de Tweede Kamer stuurde, geeft daar interessante en zeer genuanceerde antwoorden op. Ik heb het rapport nu diagonaal door kunnen lezen en mijn eerste bevindingen deel ik hier alvast.

Het aandeel buitenlandse werknemers is tussen 2001 en 2011 gestegen van 4,9% naar 7,7%. Grotendeels betrof dat MOE-landers, zoals de verschrikkelijk lelijke term luidt voor mensen uit Midden- en Oost-Europa. SEO bracht in kaart waar die mensen gingen werken en wat dat betekende voor de Nederlandse werknemers.

Interessante conclusie: ja, er is sprake van verdringing; nee, de Nederlandse werknemers zijn niet massaal de werkloosheid in geduwd. SEO noemt dat het verschil tussen micro- en macroverdringing.

SEO onderzocht waar Nederlandse werknemers uit 2001 in 2011 terecht zijn gekomen. Daarbij worden vier potentiële verdringingssectoren (landbouw, bouw, transport en voedingsindustrie) afgezet tegen de overige sectoren. Het blijkt dat bijna alle Nederlandse werknemers ondanks de toevloed van MOE-landers prima een nieuwe plek op de arbeidsmarkt vinden. Dynamiek heet dat.

SEO

Alleen in de landbouw vindt een grote verschuiving plaats. Van de werknemers uit 2011 werken nog maar 23% er tien jaar later nog. 51% is elders aan de slag gekomen, 6% is zelfstandige geworden in de landbouw, 8% is zelfstandige geworden in een andere sector. De rest is werkloos of inactief.

De hoofdconclusie bij dit deel van het onderzoek is dat mensen niet grootschalig de WW in gedreven zijn. Wel zou zorgelijk kunnen zijn dat veel werknemers zelfstandig zijn geworden. De vraag is namelijk of dat in alle gevallen wel zo vrijwillig was. SEO beschrijft dat onder druk van de komst van buitenlandse (en dus goedkope) zelfstandigen (en schijnzelfstandigen) er druk is ontstaan op werknemers om zich ook als goedkope zzp’er aan te bieden.

In de bouw zijn in tien jaar tijd 52.000 Nederlandse werknemers verdwenen. Er kwamen 9.000 buitenlandse werknemers bij, en 33.000 Nederlandse zelfstandigen en 7.000 buitenlandse zelfstandigen. “De bouw is blijvend veranderd”, concludeert SEO.

Dat kan je onwenselijk vinden. Anderzijds: hoe had de bouwsector anders kunnen overleven?

Er is slechts één heel specifiek groep wel de klos geweest: allochtonen in de landbouw.

“Van de groep Turken, Marokkanen, Antillianen & Surinamers (TMAS) die in landbouw werkten is tien jaar later bijna de helft inactief, terwijl dat onder TMAS uit de overige (focus-)sectoren aanzienlijk minder is. Blijkbaar is dit de groep waarin de concurrentie van arbeidsmigratie het meest nadelig heeft uitgepakt. In de andere focussegmenten heeft de instroom van MOE-landers niet tot een extra toename in inactiviteit van allochtonen geleid.”

Ik ben benieuwd met welke prangende boodschap Asscher nu naar Brussel gaat, waar hij dit thema immers geagendeerd heeft. SEO geeft veel inzicht (en bevestiging van wat we al vermoedden), maar ook een zeer genuanceerd beeld.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *