Speelt Italië nu het eindspel van de euro?

De chaos in Italië is compleet. President Sergio Mattarella weigerde ministerskandidaat Paolo Savona omdat die te eurokritisch zou zijn. De coalitie van de Vijfsterrenbeweging en Lega Nord zijn des duivels. De kans is groot dat er nieuwe verkiezingen komen in het najaar en dat Italië tot die tijd gerund wordt door een technocratische regering.

De Franse president Emmanuel Macron was er wel mee in zijn nopjes. Hij vond dat de president het volste recht had om deze Savona te blokkeren als nieuwe minister van Financiën:

“I simply want to express my regards and support to President Mattarella, who has an essential task, that of his country’s institutional and democratic stability, which he is doing with much courage and a great spirit of responsibility.”

Moedig is het zeker, maar is het ook verstandig? Om te beginnen voelt deze bemoeienis van Macron al niet goed. Natuurlijk mogen eurolanden iets vinden van het (wan)beleid van mede-eurolanden. We zitten immers allemaal in hetzelfde schuitje en een Italiaans risico is een risico voor de hele eurozone. Maar zo’n directe bemoeienis van een Franse president met het politieke proces? Dat zagen we voor het laatst toen bondskanselier Angela Merkel eind 2011 Silvio Berlusconi deed struikelen. Dergelijke interventies zijn olie op het vuur voor het electoraat waar die leiders nu juist zo bang voor zijn.

Datzelfde geldt in zekere zin voor de Italiaanse president. De geweigerde kandidaat is geen lievertje. Zijn kritische houding ten opzichte van de euro is nog niet eens zo heel opzienbaren, betoogde EUObserver. Maar de rabiate taal over een ‘Duitse kooi’ die de euro zou zijn en vooral deze quote voelt totaal niet goed:

“Duitsland heeft zijn visie over de rol die het in Europa moet spelen niet na het einde van het nazisme veranderd, ook al hebben ze het voornemen om haar militair op te leggen opgegeven’.”

Dat was een recept voor ellende als deze man de touwtjes in handen kreeg op Financiën. Maar toch. Nu doorkruist de president een wens van twee coalitiegenoten en is het spel pas goed op de wagen. Het ging in de retoriek van Vijfsterren en Lega al veel over de euro, maar dat was vaak nog impliciet. Een agenda voor een euro-exit hadden ze niet (meer). De plannen voor een parallelle munt konden een bedreiging zijn voor euro-deelname, maar actief de euro uit was niet de agenda.

Nu wordt het thema van de nieuwe verkiezingen wel duidelijk, meldt onder meer Silvia Merler, Italiaanse en verbonden aan de Brusselse denktank Bruegel:

Misschien maar goed ook, als die keus expliciet wordt voorgelegd. In de praktijk deinzen heel veel kiezers in eurolanden terug voor deze vergaande stap. Maar het is ook een groot risico dat de president nu heeft genomen. De vergelijking met de Brexit dringt zich op. David Cameron zette dat spel in werking, terwijl hij helemaal niet uit was op een exit. Maar de boze, kritische en teleurgestelde kiezer sprak. Wat gaat de kritische Italiaanse kiezer straks zeggen in de verkiezing die de president heeft veroorzaakt? Het beloven spannende maanden te worden.

Beleggers zijn zich rot geschrokken. De rente op 10-jarige staatsobligaties schoot omhoog. Al moet gezegd dat die rente nog lang niet de piek van 7% en meer bereikte, die we in het tijdperk-Berlusconi nog hebben gezien. Het grote verschil? De ECB. Die is actief in de markt op een schaal die zijn weerga niet kent. Dat zwakt al te drieste marktbewegingen af. En dan toch nog zo’n flinke marktreactie.

Je houdt je hart vast voor wat er gebeurt als de ECB zich in de komende maanden langzaam terugtrekt. Of krijgt ECB-president Mario Draghi nog langer toestemming van zijn medebestuursleden om zijn eigen Italië uit de wind te houden?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *