Juncker, man van het volk *ahum*

Een stem op Viktor Orbán is een stem op Jean-Claude Juncker. Dat klinkt belachelijk. En toch is het zo.

Juncker is de ras-Europeaan. De voorzitter van de Europese Commissie is de belichaming van de Europese gedachte. De Hongaarse premier Orbán lapt Europese waarden juist aan zijn laars met zijn pogingen om de persvrijheid en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te beknotten.

Toch is dit democratie op z’n Europees. Bij de vorige Europese verkiezingen wilden de fracties in het Europees Parlement graag een Spitzenkandidat, een kandidaat-Commissievoorzitter die automatisch die topjob zou krijgen als zijn fractie de grootste werd. De Europese Volkspartij (een soort reuze-CDA) was zoals altijd de grootse en leverde Jean-Claude Juncker.

Een meerderheid van het Europees Parlement is dik tevreden over deze procedure. EVP-leider Manfred Weber zei dat laatst nog in de Volkskrant. Wat hem betreft wordt dit geslaagde experiment bij de komende verkiezingen voortgezet:

“Nu krijg ik in heel Europa van journalisten vragen over mogelijke kandidaten en hun programma. Vandaag weet iedereen dat het over macht gaat, over wie de EU politiek gaat leiden. Eerlijk gezegd ben ik het een beetje zat dat ik dingen moet uitleggen die elders volstrekt normaal zijn. Je hebt een kandidaat, je hebt een programma en de kiezers maken een keus. Zo kiezen we de Duitse kanselier en de Nederlandse premier. Waarom zou dit niet zo zijn in de Europese verkiezingen?”

Dat regeringsleiders als Angela Merkel en François Macron liever zelf de Commissievoorzitter aanwijzen, deert Weber niet. Wie deze machtsstrijd gaat winnen?

“Het volk. Tientallen jaren lang spraken de leiders achter gesloten deuren: neem jij de baan of ik? Daarna kwam er witte rook en zag het volk wie Commissievoorzitter werd. Nu bepaalt het volk wie de meerderheid in het parlement krijgt en wie daarna de politieke leider van de Commissie wordt.”

Juncker als man van het volk. Zo had ik het nog niet eerder gezien. Doorgaans wordt hij vooral als technocraat beschouwd, iemand van de achterkamertjes, een man die zich weinig gelegen laat liggen aan het volk en de ontevredenheid van dat volk met het Europese project. Maar nee hoor, volgens oppereuroparlementariër Weber heeft het volk gesproken en zelf Juncker gebaard.

De man dus die in dezelfde politieke familie zit als Orbán. Gezellig samen in de EVP. Ook al kapittelt Juncker als Commissievoorzitter de Hongaarse premier om diens nationale beleid, in de EVP hokken ze samen. Webers kritische noten over Orbán worden dan ook op slag ongeloofwaardig. Hij beweerde toch dat de Hongaren die op diens conservatieve Fidesz-partij hadden gestemd, ook een stem uitbrachten op de Commissievoorzitter? Dat is toch hoe de stem van het volk werkt? Nederlanders die Wim van de Camp zo’n gezellige motormuis vinden en hem hun stem toevertrouwen, willen eigenlijk Juncker. En idem dito voor Hongaren die de partij van Orbán steunen.

De redenering van Weber is je reinste flauwekul. De Europese fracties zijn een allegaartje (zo zitten D66 en VVD samen in de club van Guy Verhofstadt, bepaald geen even grote liefhebbers van de Unie) die voor de nationale kiezer volkomen onherkenbaar zijn. Europarlementariërs die voorstander zijn van de Spitzenkandidat-procedure gaat het dan ook om de macht, niet om het volk.

Die manier van baantjes vergeven lijkt democratisch, maar brengt de Europese democratie geen stap dichterbij. Alsof in Nederland de Eerste Kamerleden echte mensen van het volk zijn omdat ze getrapt via de Provinciale Staten zijn verkozen? En dan kennen wij Nederlanders sommige senatoren in ieder geval nog. De internationale politiek is voor de meeste kiezers een grote onbekende.

Dat zal ook echt niet zomaar veranderen. De verbinding tussen nationale politici en hun kiezers is altijd lastig, laat staan die tussen internationale politici en het electoraat. Verschillen in cultuur en taal vormen een te grote barrière. Dat betekent niet dat de EU een zinloos project is. Maar wel dat dromerijen over directe Europese democratie volkomen irreëel zijn. Doen alsof Juncker de man is die het volk zelf gewild heeft, is daarvoor het beste bewijs. Dat is een gotspe.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *