Is de Griekse schuld houdbaar?

greekruinsnovember2010De belangrijkste inzet van de nieuwe Griekse premier Alexis Tsipras zal kwijtschelding van een deel van de schulden zijn. Dit ligt natuurlijk politiek uiterst gevoelig in de andere eurolanden die Griekenland juist met een lening hebben geholpen. Maar de vraag is niet zozeer of het eerlijk of oneerlijk is, maar of de huidige Griekse schuld houdbaar is.

Die vraag speelt al sinds het begin van de Griekse crisis. In 2011 zei het Internationaal Monetair Fonds (IMF) dat de schuld van Griekenland nét aan houdbaar was, “on a knife’s edge”. Niet veel later bleek dit wensdenken. Intern wist het IMF toen allang dat het een onhoudbare zaak was. In een volstrekt chaotisch proces volgde uiteindelijk een afschrijving van een deel van de schuld ten laste van private schuldeisers.

In 2012 speelde de kwestie opnieuw. Het IMF riep de eurozone op een deel van de Griekse schulden kwijt te schelden. Griekenland had immers nieuwe steun nodig en het IMF was niet bereid mee te doen als de schuld onhoudbaar was. Dat leidde tot een akkoord over looptijdverlenging en renteverlaging. Én de toezegging van de eurozone met nieuwe steun te komen als de Griekse schuld in 2022 niet significant onder de 110% van het bbp zou zakken.

Hoe de situatie nu is, is lastig te zeggen. Eind vorig jaar kwamen de trojka en de Griekse regering er niet uit bij de reguliere controle van de bezuinigings- en hervormingsafspraken. Het programma is verlengd, maar de uitbetaling van de volgende tranche is uitgesteld. Daarom ligt er geen nieuwe schuldhoudbaarheidsanalyse.

De laatste analyse dateert van juni 2014. En daaruit blijkt hoe wankel de situatie is. Het draait daarbij vooral om het zogenaamde primaire overschot, het begrotingsoverschot exclusief rentelasten. Griekenland heeft inmiddels een primair overschot bereikt (sneller dan afgesproken) maar zal jarenlang een fors overschot moeten vasthouden.

“More fiscal adjustment is needed to restore debt sustainability. And once there,
the primary surplus will have to be maintained at above four percent of GDP over the full political cycle for many years to come. The adjustment fatigue now evident and the “social dividends” and “no new measures” promised by political leaders suggest that the political commitment to the debt strategy will be severely tested going forward. This strategy leaves no scope for any notable increases in wages and pensions from current levels in the run-up to national elections in 2016. On the contrary, with tax rates already high and discretionary spending compressed, achieving the necessary additional fiscal adjustment without further cuts in wages and social transfers, not least pensions, which remain high relative to GDP, will only be possible with a dramatic improvement in the efficiency of the public sector. This is why the program is heavy on structural measures to build modern fiscal institutions and overhaul Greece’s still exceptionally inefficient public sector. In this regard, while there are finally signs of improvement in tax administration, progress still disappoints. This challenge continues to pose a critical risk to the program.”

Dit is geschreven voordat Syriza aan de macht kwam. Maar duidelijk is dat het programma van Syriza wat betreft bezuinigingen op het overheidsapparaat (of beter: het terugdraaien ervan) niet erg past in deze analyse. To put it mildly.

Het IMF stelt dat de houdbaarheid van de Griekse schuld nog altijd problematisch is. En daarbij legt het IMF de bal niet alleen in het veld van de Grieken. Het IMF herinnert de eurolanden ook nog maar eens aan de beloofde extra maatregelen als de Griekse schuld onvoldoende daalt:

“Debt sustainability remains a serious concern. Debt to GDP is yet to peak, and the
extraordinary levels projected well into the next decade suggest that sustainability concerns will
remain an obstacle for the recent improvement in investor sentiments to translate into a durable recovery, especially if doubts resurface about the political resolve to maintain a high primary surplus. With debt projected to exceed the targeted path, it is, therefore, essential that Greece’s European partners reaffirm their commitments to the agreed debt strategy by standing ready to provide the additional relief needed to keep debt on this path.”

Europese politici, zoals ook minister Jeroen Dijsselbloem, stellen vaak dat de eurolanden al heel veel voor Griekenland hebben gedaan. Er is grof geld geleend, de looptijden zijn verlengd (tot soms langer dan 30 jaar), de rente is verlaagd en rentebetalingen aan noodfonds EFSF zijn met 10 jaar uitgesteld (wat overigens voor de schuldhoudbaarheid geen moer helpt). Dat is allemaal waar. Maar wat heeft het voor zin een land te helpen aan een nog altijd onhoudbare schuld?

Natuurlijk heeft Griekenland niet alle afspraken rond bezuinigingen, hervormingen en privatiseringen gehaald. En met Syriza wordt het wel erg ingewikkeld onderhandelen omdat die ongeveer alle gemaakte afspraken overboord wil kieperen. Maar feit is wel dat de Grieken hun begroting iets sneller op orde kregen dan verwacht.

Om de schuld houdbaar te houden moeten de Grieken voldoen aan verwachtingen die volgens denktank Bruegelsomewhat too optimistic” zijn. En de hoop dat het Griekse primaire overschot straks jarenlang boven de 4% ligt, lijkt vooral wensdenken, aldus Breugel:

“There are few examples of advanced countries (except oil-rich Norway) being able to sustain high levels of primary surpluses over long periods of time.”

Dat beloven dus spannende onderhandelingen tussen Syriza en de eurozone te worden. En ik ben vooral benieuwd hoe het IMF zich gaat opstellen.

Een gedachte over “Is de Griekse schuld houdbaar?

  1. Weimar

    Velen vergeten dat juist nu met een primair begrotingsoverschot de Grieken een troef in handen hebben. In 2010 hadden ze een tekort waardoor euro-uittreding geen reele optie was. Die troef hebben ze nu wel en de nieuwe Griekse Minister van Financien weet dat heel goed en hij zal die troef zeker gebruiken tijdens de onderhandelingen. Dijsselbloem heeft niets in handen en zijn NPV is negatief in alle scenario’s. Hij dient zich voor te bereiden om het straks transparant uit te leggen aan het groter publiek en zal niet verbaasd moeten zijn dat er meer scepcisme omtrent ‘ever-closer Union’ zal rondzoemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *