De euro-tragedie, een ontnuchterend boek

Het is iets na achten in ochtend, Brussel. In de Exki drink ik een koffie en eet ik een chocoladebroodje. Ik zit aan de ene kant van de binnenring, aan de overkant heeft Ashoka Mody overnacht. Ik heb zo een matineus interview met hem.

Mody is Amerikaanse prof die jarenlang op de Europa-afdeling van het Internationaal Monetair Fonds heeft gewerkt. Hij stond onder meer aan de basis van het steunprogramma voor Ierland. Hij is verbonden aan de Brusselse denktank Bruegel, dat wordt bestierd door de zeer eurogezinde Guntam Wolff.

Maar deze Wolff was wel zo sportief om Mody uit te nodigen om zijn boekpresentatie op de burelen van Bruegel te houden. Mody’s boek is net uit en de titel laat niets aan duidelijkheid te wensen over: Euro Tragedy, a drama in nine acts.

Die presentatie en discussie was gisteren. Later die dag zou hij nog naar de Europese Commissie gaan. Verder voelde Mody zich niet zo welkom, zo zei hij voorafgaand aan de Bruegel-bijeenkomst. Een bezoek aan de Europese Centrale Bank in Frankfurt zat er bijvoorbeeld niet in.

Mody neemt in zijn dikke pil uitgebreid de ruimte om de ontstaansgeschiedenis van de euro te schetsen. Van de Europese top in 1969 in Den Haag, uitgeroepen door de Franse president Georges Pompidou. Daar kreeg de Luxemburgse premier Pierre Werner de opdracht een plan voor een eenheidsmunt te bedenken. Dat rapport was er een jaar later en toen al – in 1970 – schreef Werner dat een gezamenlijk munt onvermijdelijk tot een politieke unie zou (moeten) leiden.

Dat wilde niemand, ook de Fransen niet. En dus ging het plan de ijskast in. Uiteindelijk kreeg de munt momentum met de val van de Berlijnse muur. Helmut Kohl, de Duitse bondskanselier, zette dit plan alsnog door. Zo zou het grote Duitsland geen bedreiging vormen in Europa en was de positie van Duitsland verankerd.

Mody oordeelt niet zachtzinnig over de geschiedenis. Van meet af aan was duidelijk dat één munt niet kan werken als de economieën van de deelnemende landen zo divers is. Hij verwijt Kohl en de andere Europese leiders dat zij rond de euro een verhaal hebben geconstrueerd dat onwaar is. De euro zorgt niet voor vrede, de euro zorgt niet voor groei, niet voor welvaart en de euro is noodzakelijk om onze interne markt te kunnen laten functioneren.

Het is mooi om weer eens in Brussel te zijn, want aan het publiek merk je ogenblikkelijk dat het anders gezind is. In Nederland zou zo’n presentatie een nuchtere discussie opleveren. Aan de reacties uit de zaal gisteren in Brussel proefde ik verbijstering, ongeloof. Hier werd een geloof geschonden. De toehoorders waren voornamelijk werkzaam in de Europese instituties. Ze bleven Mody bestoken met kritische vragen. Hoe kon hij zeggen dat de euro de oorzaak is van zoveel problemen in Europa?

Mody’s boek is nogal lijvig. Maar het Engels is zeer goed leesbaar. En het biedt een nuchtere geschiedschrijving waarmee alles rond de euro mooi overzichtelijk met elkaar in verband wordt gebracht. Enig minpuntje: vrolijk word je er niet van.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *